Strona główna Encyklopedii Zdrowia
anatomia i fizjologiachoroby i objawy chorobowebadania



Opracowanie: dr n. med. Aneta Szczerkowska Dobosz
dermatolog
Klinika i Katedra Chorób Skórnych i Wenerycznych
Akademia Medyczna w Gdańsku


UKĄSZENIA OWADÓW I KLESZCZY - WAKACYJNY PROBLEM

Sezon letni w pełni. Z radością przemieszczamy się z hałaśliwych miejskich aglomeracji do lasów, nad słoneczne plaże i jeziora. Bliższy niż zazwyczaj kontakt z fauną i florą nie jest jednak pozbawiony niebezpieczeństw. Od czasu do czasu beztroskę wypoczynku zakłócają nam mniej lub bardziej dokuczliwe skutki ukąszeń, szczególnie aktywnych w sezonie wakacyjnym owadów i kleszczy. Powszechnie dostępne i szeroko reklamowane środki owadobójcze i odstraszające owady są zazwyczaj pierwszym i wystarczającym sposobem walki z natrętami. Bywa jednak, że odczyny po ukąszeniach i dolegliwości z nimi związane wymagają interwencji lekarskiej.

Letnie wydania popularnych periodyków obfitują w artykuły na temat skutków ukąszeń. Zawierają również praktyczne, zazwyczaj skuteczne porady, jak w domowy sposób z nimi sobie radzić. Zdarzają się jednak i takie, które przekazują zgoła nieprawdziwy obraz zdrowotnych następstw ukąszeń owadów, a niektóre z polecanych metod postępowania nie mają uzasadnienia medycznego.

KLESZCZE A BORELIOZA

W ostatnich latach wiele obiegowych, nie do końca prawdziwych opinii powstało wokół ryzyka zachorowania i skutków boreliozy - choroby wywołanej przez bakterie- Borrelia burgdorferi (B.b), a przenoszonej na człowieka przez kleszcze.

W Polsce najczęstszym przenosicielem B.b. jest kleszcz z gatunku- Ixodes ricinus. Rezerwuarem B.b. nie są wszystkie kleszcze. W Polsce największy odsetek zakażonych kleszczy obserwuje się w Polsce północno-wschodniej - sięga on 25% osobników. W tym rejonie kraju borelioza występuje najczęściej. Zakażenie człowieka następuje jedynie poprzez wymiociny lub ślinę kleszczy wszczepionych w skórę, szczególnie nie chronioną ubraniem. Nie opisano innych sposobów przenoszenia infekcji B.b. tzn. drogą płciową, przez przewód pokarmowy, oddechowy lub moczowy. Ryzyko zachorowania na boreliozę rośnie wraz z czasem kontaktu kleszcza ze skórą człowieka. Ważne jest więc dokładne i regularne oglądanie okolic ciała, szczególnie nie chronionych ubraniem, po każdym pobycie (nawet krótkim) na terenach zalesionych, szczególnie w okresie wiosenno-letnim (w którym obserwuje się największą liczbę zachorowań).
U ponad 50 % chorych na boreliozę pierwszym i najbardziej charakterystycznym jej objawem jest rumień wokół miejsca ukąszenia kleszcza, widocznego czasami jako mała czerwona plamka. Rumień w czasie zazwyczaj od 1 do 4 tygodni rozszerza się obwodowo, w centrum zmiany powstaje przejaśnienie skóry. Nie leczony utrzymuje się od kilku tygodni do kilku miesięcy. Tej typowej zmianie na skórze mogą (nie muszą) towarzyszyć różne dolegliwości najczęściej bóle głowy, stawów i mięśni, gorączka, powiększenie węzłów chłonnych. Stwierdzenie opisanej zmiany na skórze, nawet wówczas, gdy kontakt z kleszczem jest niepewny wymaga odpowiedniego leczenia, gdyż wskazuje ona na wczesny, ograniczony okres choroby. U części osób objawy wczesnego zakażenia mogą być słabo wyrażone lub wcale nie występować. Tylko u niektórych z nich po miesiącach lub latach może rozwinąć się borelioza późna, prowadząca do trwałego uszkodzenia różnych narządów, a szczególnie układu nerwowego, stawów, serca i skóry.

Leczenie boreliozy we wczesnych stadiach jest w zdecydowanej większości przypadków skuteczne. Zapobiegawcze podawanie leków (antybiotyków) osobom mającym kontakt z kleszczem nie jest uzasadnione, zwłaszcza gdy jest on szybko usunięty ze skóry. W takich przypadkach ryzyko zakażenia boreliozą, nawet w okolicach endemicznych jest niewielkie. Najlepszą metodą unikania zakażenia jest osłanianie skóry podczas przebywania w rejonach zalesionych i możliwie wczesne usuwanie kleszczy ze skóry. Najbardziej skuteczne jest ich mechaniczne usuwanie, najlepiej za pomocą pincety (delikatnie obracając odwłok kleszcza). Zdarza się, że głęboko wszczepiony w skórę kleszcz lub przypadkowe oderwanie odwłoku wymaga wycięcia chirurgicznego. Nie należy usuwać kleszczy pokrywając je tłuszczem, gdyż wbrew potocznym opiniom nie przyspiesza to jego odpadnięcia, a prowokując wymioty zwiększa szanse zakażenia boreliozą.


>> Komary

 
 

Strona główna | Anatomia | Choroby i objawy | Badania | Co nowego
Prasa | Internet | Książki | Wiadomości | Biuletyn NaZdroWie
Z Aptek | Forum | Czat | Szukaj | Mapa serwisu | O serwisie