Jesteś tutaj
Strona główna > Witaminy > Witamina B5

Witamina B5

WITAMINA B5

Synonimy: kwas pantotenowy, czynnik wzrostowy dla drożdży, Bios II, czynnik przesączalny II.

JAK ODKRYTO WITAMINĘ B5

Pierwsze informacje na temat hipotetycznej substancji pobudzającej wzrost drożdży, którą nazwano Bios II datują się na rok 1901. W roku 1933 Wiliams wykazał, że czynnik ten jest szeroko rozpowszechniony i nazwał go kwasem pantotenowym (z greckiego „wszechobecny”). W tym czasie Ringrose i współpracownicy prowadząc doświadczenia na kurczętach wywołali u nich zapalenie skóry podobne do pelagry (pelagra kurcząt) i stwierdzili (1930r), że zmiany te łatwo ustępują po podaniu drożdży i wyciągu z wątroby. Substancje tak działające nazwali czynnikiem przesączalnym II. Wreszcie Jukes i współpracownicy w 1939r. stwierdzili, że oba oznaczane czynniki tj. kwas pantotenowy i czynnik przesączalny II są identyczne. W tym czasie Wiliams wyodrębnił kwas pantotenowy, a Major określił jego wzór i budowę. W 1940r. w kilku laboratoriach Ameryki i Europy otrzymano kwas pantotenowy na drodze syntetycznej.

BUDOWA I WŁAŚCIWOŚCI WITAMINY B5

Kwas pantotenowy składa się z beta-alaniny oraz z kwasu pantoinowego.

Czysty kwas pantotenowy jest nietrwałą, żółtą oleistą cieczą. Kwas pantotenowy należy do najmniej trwałych witamin z grupy B. Pod wpływem ogrzewania ulega hydrolizie wiązanie peptydowe. W procesach przetwórczych zboża (mielenie) straty kwasu pantotenowego wynoszą około 50%, wskutek pieczenia mięsa około 25% do 50% a podczas gotowania około 15% do 30%. Syntetyczne preparaty kwasu pantotenowego istnieją w postaci soli wapnia. Preparat ten jest krystalicznym proszkiem, o lekko kwaśnym smaku. Rozpuszcza się on dobrze w wodzie (1mg na 6,9 ml wody przy 25°C) oraz w kwasie octowym. Jest natomiast nierozpuszczalny w alkoholu i eterze. Pantoteinian wapnia jest odporny na działanie światła i powietrza.

Mechanizm działania witaminy B5 w organizmie

Kwas pantotenowy jest jednym z elementów składowych koenzymu A. Synteza tego koenzymu w tkankach zwierzęcych i człowieka jest uzależniona od podaży kwasu pantotenowego w diecie. Kwas pantotenowy jako składnik koenzymu A, uczestniczy w wielu kluczowych reakcjach syntezy oraz przemianach związanych z gospodarką energetyczną w organizmie, takich jak np.:

  • cykl kwasów trójkarboksylowych.
  • degradacja i synteza kwasów tłuszczowych, synteza cholesterolu i acetylooctanu.
  • acetylowanie sulfonamidów, choliny, kwasu para aminobenzoesowego i histaminy.

GDZIE WYSTĘPUJE WITAMINA B5

Największe ilości kwasu pantotenowego zawierają: drożdże, wątroba, nerki, otręby pszenne, groch, soja. Jest syntetyzowany przez rośliny oraz niektóre pleśnie i drobnoustroje. Około 80% kwasu pantotenowego w produktach spożywczych znajduje się w postaci związanej.

Produkty szczególnie bogate w witaminę B5 (kwas pantotenowy)

Artykuły spożywcze 100gMiligramy
wątróbka7,70
otręby pszenne2,85
pstrąg1,85
pestki słonecznika1,40
śledź, makrela1,35
camembert, brie1,10
orzechy włoskie0,90
mąka pełnoziarnista0,78
żółtko (z 1 jaja)0,75
kraby0,63
dziczyzna0,57
mleko pełne0,31

FUNKCJE WITAMINY B5 W ORGANIZMIE

  • Jako składnik koenzymu A bierze udział w syntezie i rozkładzie kwasów tłuszczowych, syntezie cholesterolu i hormonów steroidowych.
  • Uczestniczy w syntezie hemu do hemoglobiny i cytochromów.
  • Bierze udział w regeneracji komórek skóry i błon śluzowych.
  • Uczestniczy w wytwarzaniu przeciwciał.
  • Wspomaga proces pigmentacji włosów.
  • Wpływa na prawidłowy wzrost.

SKUTKI NIEDOBORU I NADMIARU WITAMINY B5

Objawy hipowitaminozy (niedoboru)

  • zespół piekących stóp,
  • zmęczenie, osłabienie, bóle głowy i brzucha, mdłości i wymioty,
  • zaburzenia w działaniu centralnego i obwodowego układu nerwowego, osłabienie refleksu,
  • zmniejszenie odporności immunologicznej,
  • zmiany w skórze i zaburzenia pigmentacji włosów.

Objawy hiperwitaminozy (nadmiaru)

  • W przypadku podawania kwasu pantotenowego w dawce 10g/dzień rzadko występował nieznaczny rozstrój układu pokarmowego i biegunka.
  • U niektórych osób stwierdzono objawy uczulenia.

DZIENNE ZAPOTRZEBOWANIE NA WITAMINĘ B5

Kwas pantotenowy nie jest umieszczony w normach żywienia człowieka. Oznacza to, że zapotrzebowanie na ten składnik nie jest jeszcze jednoznacznie określone. Nieznane są typowe objawy awitaminozy u człowieka.

CIEKAWOSTKI O WITAMINIE B5

  • U osób, których głównymi składnikami diety są potrawy gotowane, żywność puszkowana, frytki, białe pieczywo, pizza, makaron, a na domiar złego spożywają dużo cukru i słodyczy może wystąpić niedobór witaminy B5.
  • Największe stężenie kwasu pantotenowego stwierdzono w drożdżach piwnych i w mleku pszczelim, które jest pokarmem królowych pszczół. Mleko to zawiera kwas dziesięciohydroksydwuenoinowy, który zwalcza mikroorganizmy i łagodne stany zapalne.
  • Uważa się, że witamina B5 pozwala utrzymać formę i szczupłą sylwetkę ciała. Witamina ta wspomaga pracę serca i zwiększa zdolność do koncentracji, zapobiega przedwczesnemu starzeniu się organizmu i powstawaniu zmarszczek.
  • Aby sprostać zapotrzebowaniu noworodków na witaminę B5 w okresie tworzenia się tkanki nerwowej (w tym mózgu), w mleku matki utrzymuje się bardzo wysokie stężenie kwasu pantotenowego (5 mg na 1 litr).
  • Ludzie żyjący w stresie lub w stałym ruchu potrzebują więcej witaminy B5 niż osobnicy spokojni, o uregulowanym trybie życia.

opracowanie: mgr inż. Krystyna Beata Radziwon

Top