Żółtaczka jest przede wszystkim objawem chorobowym, oznaczającym żółte zabarwienie skóry i białkówek oczu. Jest to objaw łatwo rozpoznawalny i sugerujący możliwość uszkodzenia wątroby, ale także występuje w przypadku masywnego rozpadu krwinek czerwonych lub przy mechanicznym zamknięciu dróg żółciowych.
Potocznie mianem "
żółtaczki zakaźnej" określa się
wirusowe zapalenie wątroby (WZW) - jednostkę chorobową, w której dochodzi do uszkodzenia wątroby na skutek zakażenia jednym z wirusów tzw. hepatotropowych - czyli wirusów wyspecjalizowanych w zakażaniu i niszczeniu komórek wątrobowych (tzw. hepatocytów). Obecnie znanych jest 7 wirusów hepatotropowych wywołujących WZW. Określa się je kolejnymi literami alfabetu od A do G (bez
F!) oraz wirus TTV. Skróty nazw tych wirusów (HAV, HBV, HCV) tworzone są od ich nazw łacińskich (np. Hepatitis A Virus - HAV).
Czy wirusowe zapalenie wątroby jest częstą chorobą?
Polacy najczęsciej ulegają zakażeniu wirusem WZW typu A (tzn. "żółtaczka pokarmowa"). Co prawda w wyniku poprawy warunków sanitarnych zachorowalność na WZW typu A w Polsce zmniejsza się. Dlatego z każdym rokiem wzrasta liczba osób nie uodpornionych naturalnie na zakażenie wirusem HAV. Badania wykazują, że na zakażenie tym wirusem jest odpornych jedynie 7% dzieci do 15 r.ż. i 30% dorosłych do 25 r.ż. W najbliższych latach można spodziewać się wzrostu liczby zachorowań. Występowanie WZW typu A jest szczególnie częste w gęstych skupiskach ludzkich o złych warunkach sanitarnych (przedszkola, koszary, więzienia, itp.), a także w krajach o ciepłym klimacie, w społeczeństwach cechujących się niskim poziomem higieny osobistej oraz złymi warunkami sanitarnymi i komunalnymi. WZW typu A jest najczęstszą chorobą wśród osób podróżujących, której można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne.
Zapadalność na ostre WZW typu B (tzw. "żółtaczka wszczepienna") w Polsce w 2000 r. wynosiła 7,3/100 000 mieszkańców. Dla porównania - do początku lat dziewięćdziesiątych wskaźnik ten wynosił powyżej 40/100 000. Tak znaczny spadek zachorowalności był możliwy przede wszystkim dzięki upowszechnieniu szczepień ochronnych przeciwko WZW typu B. Wg WHO w Polsce przewlekle zakażonych wirusem B zapalenia wątroby jest około 2% ludności, a 15-20% Polaków przebyło to zakażenie w przeszłości. W Skandynawii, Wielkiej Brytanii, USA, Chile, Japonii, Czechach, na Węgrzech i w Słowenii przewlekle zakażonych jest <1% mieszkańców, a w Mozambiku, Chinach czy Mołdawii >8% mieszkańców.
Szacuje się że około 1,5% Polaków (500 000 osób) jest przewlekle zakażonych HCV. Pozostałe typy zakażeń wirusami wywołującymi zapalenie wątroby występują na terenie Polski sporadycznie lub wcale.
