Holistyczne podejście do zdrowia zakłada wieloaspektowe dbanie o siebie – zarówno w sferze psychicznej i emocjonalnej, jak i fizycznej. Aby zachować dobre samopoczucie na dłużej, należy zatem zadbać m.in. o codzienne nawyki, dietę i wewnętrzną równowagę. Sprawdź, jak mądrze dbać o organizm. Poznaj znaczenie diety, aktywności, odpoczynku i naturalnej suplementacji.
Na czym polega holistyczne podejście do zdrowia?
Zdrowie holistyczne to koncepcja, w której zdrowie nie jest definiowane jedynie jako brak choroby czy niedomagania, ale jako stan pełnego, dobrego samopoczucia na kilku płaszczyznach 1:
- w sferze fizycznej,
- w sferze psychicznej,
- w sferze społecznej.
W holistycznym ujęciu nie jest możliwe efektywne wspieranie organizmu w oderwaniu od stanu psychicznego, warunków środowiskowych czy sposobu odżywiania 2. Dbanie o zdrowie jest więc procesem, który należy budować na co dzień, dbając o harmonię między sobą a środowiskiem, w którym się żyje 1,2.
Lepiej zapobiegać niż leczyć? Współczesne rozumienie profilaktyki
Jak już wspomnieliśmy, nowoczesne działania profilaktyczne uwzględniają wielowymiarowe funkcjonowanie człowieka – biologiczne, psychiczne i społeczne. W tym kontekście wyróżnia się trzy poziomy profilaktyki 1:
1. profilaktyka pierwszorzędowa – koncentruje się na wspieraniu prawidłowego rozwoju oraz promocji zdrowia;
2. profilaktyka drugorzędowa – obejmuje osoby z grup podwyższonego ryzyka i ma na celu ograniczanie zachowań sprzyjających problemom zdrowotnym;
3. profilaktyka trzeciorzędowa – dotyczy osób, u których objawy choroby już wystąpiły i służy ograniczaniu jej dalszego rozwoju oraz negatywnych konsekwencji.
Zbilansowana dieta – talerz zdrowego żywienia
Talerz Zdrowego Żywienia to narzędzie opracowane przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH, które przedstawia zalecane proporcje głównych grup produktów w codziennej diecie. Talerz dzieli produkty na trzy grupy3:
● warzywa i owoce dostarczają witamin, minerałów, antyoksydantów i błonnika;
● produkty zbożowe, najlepiej pełnoziarniste, uzupełniają dietę o witaminy z grupy B, minerały i błonnik;
● źródła białka obejmują mięso, ryby, jaja, nasiona roślin strączkowych, orzechy oraz produkty mleczne.
Witaminy i minerały w formie suplementów diety – kiedy i jakie suplementy są zalecane?
Suplementy diety – szczególnie witaminowe i zawierające minerały – powinny być stosowane w określonych sytuacjach. Przede wszystkim wtedy, gdy normalna dieta nie pokrywa zapotrzebowania na składniki odżywcze.
U zdrowych osób z prawidłowo zbilansowaną dietą – zazwyczaj nie są potrzebne. Wyjątkiem jest witamina D (dla wszystkich) oraz witamina B12 w diecie roślinnej. Suplementacja może być uzasadniona także u osób starszych, stosujących diety ubogoenergetyczne lub eliminujących pewne produkty, kobiet w ciąży oraz po menopauzie.
O tym, czy zachodzi konieczność dodatkowego uzupełnienia jadłospisu, warto jednak zdecydować po analizie wyników badań oraz konsultacji z lekarzem 4.
Aktywność fizyczna – zalecenia WHO
WHO zaleca codzienną aktywność fizyczną dla wszystkich grup wiekowych.
Dzieci i młodzież (5-17 lat) powinny wykonywać przynajmniej 60 minut umiarkowanej lub intensywnej aktywności, w tym ćwiczenia wzmacniające mięśnie i kości co najmniej 3 razy w tygodniu. Dorośli (18-64 lata) powinni wykonywać 150-300 minut umiarkowanej lub 75-150 minut intensywnej aktywności tygodniowo, a osoby starsze (65+) – podobnie, z dodatkiem ćwiczeń wzmacniających mięśnie, równowagę i funkcje motoryczne 5.
Znaczenie odpoczynku i snu
Sen jest najtańszym i najskuteczniejszym sposobem na regenerację i wzmacnianie zdrowia. Podczas snu, mimo że ciało pozostaje w stanie spoczynku, mózg pozostaje aktywny, przechodząc przez cykliczne fazy, które wspierają regenerację fizyczną i psychiczną. Jego odpowiednia ilość i jakość wpływa na zdrowie układu nerwowego, metabolicznego i odpornościowego, koncentrację, pamięć oraz samopoczucie. Brak snu lub jego zaburzenia mogą z kolei prowadzić do pogorszenia funkcji poznawczych, zwiększonego ryzyka chorób przewlekłych oraz obniżenia odporności 6.
Równowaga organizmu i jakość nocnego wypoczynku mogą zostać zaburzone przez stres, ciągły pośpiech oraz chroniczne niedosypianie, bezpośrednio przyczyniając się do pogorszenia zdrowia ogólnego. Wspieranie procesów przywracania tej równowagi oraz poprawa jakości snu mogą odbywać się przy pomocy naturalnych surowców roślinnych, które wykazują łagodny, ale udokumentowany wpływ na organizm, np. 7:
● melisa lekarska – tradycyjnie stosowanej w stanach niepokoju, dzięki swoim uspokajającym właściwościom;
● chmiel zwyczajny – bywa pomocny przy trudnościach z zasypianiem i stanach napięcia, pozwala zmniejszyć liczbę nocnych przebudzeń oraz koszmarów sennych;
● lawenda wąskolistna – sprzyja wydłużeniu czasu snu i obniżeniu poziomu lęku, wspomagając osiągnięcie stanu głębokiego odprężenia.
Zioła te mogą być stosowane zarówno w postaci naparów, jak i złożonych preparatów farmaceutycznych 6, takich jak np. suplement diety Sentino Natura.
Adaptogeny jako naturalne wsparcie równowagi organizmu
Adaptogeny to naturalne substancje roślinne, których zadaniem jest wspomaganie organizmu w radzeniu sobie ze stresem fizycznym, psychicznym i środowiskowym, a zatem pomagają zachować wewnętrzną równowagę. Najczęściej stosowane rośliny adaptogenne to m.in. żeń-szeń, ashwagandha i różeniec górski. Choć potencjalnie niosą korzyści na organizmu, należy je traktować jako uzupełnienie zdrowego stylu życia, diety, snu i regeneracji 8.
Źródła
1. Curyło-Sikora, P., & Kaczmarska, A. (2016). Rola profilaktyki pozytywnej w kształtowaniu zdrowia holistycznego. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 22(4).
2. Starzyńska-Kościuszko, E. (2010). Holistyczna (całościowa) koncepcja zdrowia: zdrowie jako wartość. Humanistyka i Przyrodoznawstwo, (16), 319-326.
3. Talerz zdrowego żywienia (2021), Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH, witryna internetowa: https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/talerz-zdrowego-zywienia [Dostęp online: 26.01.2026]
4. Wnęk D. Suplementy diety – kiedy stosować? Medycyna Praktyczna, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/297206,suplementy-diety-kiedy-stosowac [Dostęp online: 26.01.2026]
5. WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Geneva: World Health Organization; 2020. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO
6. Wichniak A. (2013). Fizjologia snu, Medycyna Praktyczna, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/bezsennosc/70378,fizjologia-snu [Dostęp online: 26.01.2026]
7. Dobros, N. (2017). Zioła o działaniu uspokajającym i przeciwdepresyjnym. Post Fitoter, 18(3), 215-22.
8. Korólczyk-Kowalczyk M. (2024). Adaptogeny – czym są i czy warto je stosować? Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, witryna internetowa: https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/zasady-zdrowego-zywienia/adaptogeny-czym-sa-i-czy-warto-je-stosowac/ [Dostęp online: 26.01.2026]
materialy partnera wp (12)