Podwyższona troponina może niepokoić, szczególnie gdy badanie wykonano z powodu bólu w klatce piersiowej. Taki wynik nie oznacza jednak automatycznie zawału. Troponina pokazuje, że doszło do uszkodzenia komórek mięśnia sercowego, ale nie mówi, co było tego przyczyną. Lekarz bierze pod uwagę wysokość wyniku, jego zmiany w kolejnych badaniach, objawy oraz EKG.
Troponina – co pokazuje badanie?
Troponiny to białka obecne w komórkach mięśniowych. W diagnostyce chorób serca oznacza się przede wszystkim troponinę sercową I (cTnI) oraz T (cTnT). Ich obecność we krwi może świadczyć o uszkodzeniu mięśnia sercowego. Kiedy jego komórki zostają naruszone, troponina przedostaje się do krwiobiegu. Podwyższony wynik nie mówi jednak, dlaczego do tego doszło. Może towarzyszyć zawałowi, ale występuje także w przebiegu innych chorób i stanów.
Przeczytaj więcej: https://receptanazdrowie.pl/artykuly/badanie-troponiny-a-zawal-serca
Kiedy wykonuje się badanie poziomu troponiny?
Troponinę oznacza się przede wszystkim przy podejrzeniu ostrego zespołu wieńcowego, zwłaszcza zawału serca. Powodem do jej oznaczenia są objawy mogące wskazywać na niedokrwienie mięśnia sercowego. Najczęściej są to:
- ból, ucisk lub uczucie ciężaru w klatce piersiowej,
- duszność,
- zimne poty,
- nudności,
- nagłe osłabienie,
- ból promieniujący do ręki, pleców, szyi lub żuchwy.
W diagnostyce troponina nie jest jednak badaniem wykonywanym w oderwaniu od reszty. Lekarz bierze pod uwagę przede wszystkim objawy i czas ich wystąpienia, wynik EKG, stężenie troponiny i jego zmianę w czasie oraz inne dane z badania pacjenta.
Dlaczego troponinę bada się kilka razy?
Pierwszy wynik nie zawsze wystarcza. Jeśli krew pobrano krótko po pojawieniu się objawów, stężenie troponiny może być jeszcze prawidłowe. Dlatego lekarz często powtarza badanie, sprawdzając nie tylko samą wartość, ale także jej zmianę w czasie. Znaczenie ma to, czy troponina rośnie, spada czy pozostaje na podobnym poziomie.
W diagnostyce zawału stosuje się m.in. algorytmy 0 h/1 h i 0 h/2 h. Pierwszą próbkę pobiera się przy przyjęciu, a kolejną po godzinie lub dwóch. Wyniki zestawia się z objawami i EKG, co pozwala szybciej ocenić, czy zawał jest prawdopodobny.
Jaka jest norma troponiny?
Nie ma jednej wartości, która byłaby normą troponiny dla wszystkich badań. Punktem odniesienia jest zwykle 99. percentyl górnej granicy wartości referencyjnej ustalonej dla konkretnego testu. Właściwą wartość graniczną laboratorium podaje na wyniku. Nie można więc przyjąć, że przekroczenie określonej liczby oznacza zawał. Podwyższone stężenie troponiny świadczy o uszkodzeniu mięśnia sercowego, ale jego przyczynę trzeba ustalić na podstawie pozostałych badań i objawów.
Podwyższona troponina – czy to zawsze zawał?
Zawał jest jedną z przyczyn wzrostu troponiny, ale nie jedyną. Podwyższone stężenie może wystąpić także przy innych stanach, m.in.:
- zapaleniu mięśnia sercowego,
- niewydolności serca,
- zatorowości płucnej,
- ciężkich zaburzeniach rytmu,
- sepsie,
- przewlekłej chorobie nerek,
- bardzo wysokim lub niskim ciśnieniu,
- urazie serca,
- intensywnym wysiłku fizycznym.
Bardzo wysoka troponina – czy to na pewno zawał?
Wysokie stężenie troponiny wskazuje na większy stopień uszkodzenia mięśnia sercowego, ale nie mówi samo w sobie, co to uszkodzenie spowodowało. Znaczenie mają jego dynamika, objawy, EKG oraz wyniki pozostałych badań. Lekarz może więc mieć do czynienia z wysoką troponiną zarówno u pacjenta z zawałem, jak i u osoby z innym ostrym problemem kardiologicznym lub ciężką chorobą ogólnoustrojową.
Czy można zrobić badanie troponiny prywatnie?
Samo oznaczenie troponiny jest technicznie prostym badaniem krwi. Problem polega na tym, że wynik wyrwany z kontekstu może być trudny do interpretacji. Jeśli ktoś ma ból w klatce piersiowej i chce najpierw zrobić troponinę w laboratorium, a dopiero potem zdecydować, co dalej, może stracić czas potrzebny na właściwą diagnostykę.
Najważniejsze informacje o troponinie
Troponina jest niezwykle czułym markerem uszkodzenia mięśnia sercowego. Rozwój testów wysokoczułych sprawił, że lekarze mogą wykrywać takie uszkodzenie wcześniej i przy niższych stężeniach niż dawniej. Jednocześnie zwiększyła się liczba sytuacji, w których wynik jest podwyższony mimo braku klasycznego zawału.
O czym warto pamiętać?
- Podwyższona troponina nie oznacza automatycznie zawału serca. Oznacza uszkodzenie mięśnia sercowego, którego przyczynę trzeba ustalić.
- Pojedynczy wynik często nie wystarcza. Lekarz może zlecić kolejne oznaczenie, aby sprawdzić, czy stężenie rośnie, spada czy pozostaje stabilne.
- Nie istnieje jedna uniwersalna norma troponiny dla wszystkich badań. Wartość graniczna zależy od zastosowanego testu i laboratorium, a wynik interpretuje się razem z objawami, EKG i czasem od ich wystąpienia.
Najczęściej zadawane pytania o troponinę
Czy podwyższona troponina zawsze oznacza zawał?
Nie. Podwyższone stężenie troponiny świadczy o uszkodzeniu mięśnia sercowego, ale przyczyną nie musi być zawał. Wynik może wzrosnąć także m.in. przy zapaleniu mięśnia sercowego, niewydolności serca, zatorowości płucnej, ciężkich zaburzeniach rytmu czy sepsie. O rozpoznaniu zawału decyduje cały obraz kliniczny – przede wszystkim objawy, EKG i zmiana stężenia troponiny w kolejnych pomiarach.
Jaki poziom troponiny oznacza zawał serca?
Nie ma jednej wartości, po której można rozpoznać zawał. Granica zależy od rodzaju zastosowanego testu i laboratorium, a sam wynik powyżej wartości referencyjnej oznacza uszkodzenie mięśnia sercowego, nie zawał. Lekarz bierze pod uwagę także objawy, EKG oraz to, czy stężenie troponiny rośnie lub spada w kolejnych badaniach.
Po jakim czasie od zawału troponina wraca do normy?
Troponina może pozostawać podwyższona przez kilka dni po zawale. Czas zależy m.in. od rodzaju oznaczanego markera, zastosowanego testu i rozległości uszkodzenia. Dlatego podwyższony wynik u osoby, która niedawno przebyła zawał, nie musi oznaczać kolejnego incydentu – znaczenie ma przede wszystkim dynamika zmian oraz objawy i EKG.
Bibliografia
- A. Kozierkiewicz, A. Bielecka-Dąbrowa, B. Wojtyniak, B. Solnica, M. Banach, Biomarkery uszkodzenia mięśnia sercowego w masowych danych laboratoryjnych, Diagnostyka Laboratoryjna 2023, 59(4), s. 157–163.
- A. Borzyszkowska, A. Mickiewicz, I.Pisowodzka, M.Gruchała, M.Fijałkowski, Interpretacja stężeń troponin sercowych w świetle czwartej uniwersalnej definicji zawału serca z 2018 roku, Folia Cardiologica 2020, t.15, nr 3, s.219–226.
Artykuł sponsorowany (wp12), fot. materiały partnera, pexels