Czy to zawał? Naucz się rozpoznawać sygnały alarmowe serca

Serce zwykle daje nam znać, że coś jest nie tak, zanim dojdzie do poważnego kryzysu. Problem w tym, że wiele osób ignoruje pierwsze sygnały, tłumacząc je stresem, zmęczeniem czy brakiem snu. A to właśnie wczesne rozpoznanie objawów może realnie uratować życie.

Objawy, których nie wolno ignorować

„W mojej praktyce widzę zbyt wielu pacjentów, którzy pojawiają się dopiero po miesiącach lekceważenia objawów. Gdyby zgłosili się wcześniej, moglibyśmy uniknąć wielu powikłań. Niektórzy trafiają do mnie, kiedy serce jest już poważnie uszkodzone” – ostrzega dr Ksawery Tamioła, kardiolog z Centrum Medycznego GK-MED w Rudzie Śląskiej. Dlatego tak ważne jest, aby umieć rozpoznać sygnały, które wysyła serce.

Dyskomfort w klatce piersiowej. Ryzyko: zawał serca, choroba wieńcowa

To najczęstszy sygnał alarmowy. Uczucie może przypominać ściskanie, ucisk, ciężar czy pieczenie w środku klatki piersiowej. Ból bywa tępy i rozlany, a nie ostry i kłujący. Nie każdy ból w klatce oznacza chorobę serca. Czasem winne są mięśnie, problemy z kręgosłupem czy refluks żołądkowy. Ale jeśli masz wątpliwości, zawsze lepiej wykluczyć przyczynę kardiologiczną.

Uważaj szczególnie wtedy, gdy dyskomfort:

• promieniuje do lewego barku, ręki, karku, szczęki lub między łopatki
• nasila się przy wysiłku i ustępuje w spoczynku
• trwa dłużej niż kilka minut
• pojawia się z dusznością, nudnościami lub zimnymi potami

Problemy z oddychaniem. Ryzyko: niewydolność serca, zawał, choroba wieńcowa

Duszność to sygnał, którego nie wolno lekceważyć. To uczucie braku powietrza, „głodu powietrza”, trudności z wykonaniem głębokiego wdechu. Powodów może być wiele (np. choroby płuc, anemia), ale każdy z nich wymaga wyjaśnienia przez specjalistę.

Niepokojąca jest duszność, która pojawia się nawet przy niewielkim wysiłku, budzi Cię w nocy, nasila się w pozycji leżącej lub towarzyszy jej kaszel, szczególnie nocą. Równie alarmujące jest szybkie, płytkie oddychanie. W kontekście niewydolności serca, duszność jest wynikiem zastoju płynów w płucach.

Szybka utrata kondycji. Ryzyko: niewydolność serca, niedokrwienie mięśnia sercowego

Schody, które wcześniej pokonywałeś bez problemu, teraz powodują zadyszkę? Spacerowałeś swobodnie kilometr, teraz musisz się zatrzymywać co 100 metrów? Po zakupach potrzebujesz odpoczynku, choć wcześniej nie stanowiło to problemu? A może nie możesz dotrzymać kroku osobom w swoim wieku? To klasyczne przykłady. Jeśli nagle — w ciągu tygodni lub kilku miesięcy — zwykłe czynności zaczynają Cię męczyć, to ważny sygnał. Umów wizytę u specjalisty. To może świadczyć o rozwijających się problemach z sercem, w tym niewydolności.

Kołatanie serca. Ryzyko: arytmia, migotanie przedsionków, częstoskurcz

Kołatanie ma miejsce wtedy, gdy masz uczucie mocnego uderzenia w klatkę, wrażenie „przewrócenia się” serca, poczucie przyspieszonego lub nieregularnego bicia. Niektórzy opisują to jako trzepotanie lub łomotanie w klatce piersiowej.

Zwróć szczególną uwagę, gdy kołatanie pojawia się nagle i trwa dłużej niż kilka minut, do tego towarzyszy mu zawroty głowy, osłabienie lub ból w klatce, jest na tyle silne, że możesz policzyć nieregularne uderzenia. Niepokojące są objawy, które występują bez związku ze stresem czy kofeiną, kiedy odpoczywasz lub śpisz (budzą Cię w nocy).

Nieregularny rytm serca. Ryzyko: migotanie przedsionków (AF) i inne arytmie

To odczucie nierównego bicia – jakby serce czasem przyspieszało, a czasem zwalniało, albo jakby „gubiło” niektóre uderzenia. Możesz sprawdzić to samodzielnie, mierząc puls na nadgarstku. Jeśli odstępy między uderzeniami są bardzo różne i nie układają się w regularny rytm, to powód do konsultacji. Tak objawia się między innymi migotanie przedsionków, które znacząco zwiększa ryzyko udaru mózgu.

Zawroty głowy. Ryzyko: arytmia, zwężenie zastawki aortalnej, niskie ciśnienie krwi

Zawroty spowodowane problemami z sercem często pojawiają się przy wstawaniu, towarzyszy im osłabienie, „ciemności przed oczami”, zimne poty, a czasem kołatania serca. Są wynikiem chwilowego, nieprawidłowego dopływu krwi do mózgu. Mogą też prowadzić do omdlenia i tego nie wolno zbagatelizować.

Omdlenia i zasłabnięcia. Ryzyko: groźne arytmie, wady wrodzone, zwężenie zastawki

Omdlenie to krótkie, całkowite utracenie świadomości. Zasłabnięcie to moment, kiedy czujesz, że za chwilę możesz upaść, ale jeszcze masz szansę mu zapobiec (np. siadając, kucając). Nie zwlekaj z konsultacją, jeśli pojawiają się u Ciebie omdlenia podczas wysiłku, albo takie, które są nagłe i bez wcześniejszych objawów (jak np. nudności, poty). Powtarzające się omdlenia u osób po 40 roku życia wymagają pilnej oceny, ponieważ mogą świadczyć o poważnych, zagrażających życiu zaburzeniach rytmu.

Podwyższone ciśnienie krwi. Ryzyko: choroba wieńcowa, niewydolność serca, udar mózgu, zawał

Paradoksalnie nadciśnienie rzadko daje objawy, dlatego nazywane jest „cichym zabójcą”. Czasem jednak może pojawić się ból głowy (szczególnie rano), szumy uszne, krwawienia z nosa, zawroty głowy czy uczucie pulsowania w skroniach. Ważne jest regularne mierzenie ciśnienia w domu. Niepokojące są wartości powyżej 135/85 mmHg (pomiar domowy) lub 140/90 mmHg (pomiar gabinetowy), utrzymujące się przez kilka dni. Nieleczone nadciśnienie prowadzi do uszkodzenia naczyń krwionośnych w całym organizmie i jest głównym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.

Obrzęki nóg. Ryzyko: zakrzepica, niewydolność serca

Obrzęki związane z sercem zwykle pojawiają się na obu nogach, nasilają się wieczorem i zmniejszają rano. Najpierw obejmują stopy i kostki, z czasem mogą sięgać wyżej. Po naciśnięciu palcem zostaje charakterystyczny dołek. Często towarzyszy im nagły przyrost masy ciała. Pamiętaj: jednostronny, bolesny obrzęk (często z zaczerwienieniem i ociepleniem) może oznaczać zakrzepicę i wymaga pilnej pomocy. Zakrzepica, choć nie jest bezpośrednią chorobą serca, jest poważnym problemem krążeniowym.

Przewlekłe zmęczenie. Ryzyko: niewydolność serca, choroba wieńcowa

Zmęczenie spowodowane chorobami serca nasila się w ciągu dnia, nie mija po odpoczynku i jest nieadekwatne do wysiłku. Może towarzyszyć mu osłabienie mięśni, duszność czy obrzęki. To uczucie „braku energii” nawet do prostych czynności. Jest to jeden z najczęściej ignorowanych objawów, zwłaszcza u kobiet, ale może być subtelnym, wczesnym sygnałem, że serce pracuje z obciążeniem.

Duszność nocna. Ryzyko: zaawansowana niewydolność serca

Charakterystyczny objaw – budzisz się w nocy z nagłym uczuciem braku powietrza, musisz usiąść lub wstać, często podchodzisz do okna. Po pionizacji i kilku minutach oddech wraca do normy. Jest to objaw zaawansowanej niewydolności serca, zwany dusznością napadową nocną.

Inny wariant to niemożność spania na płasko: potrzebujesz co najmniej dwóch poduszek, żeby swobodnie oddychać. W pozycji leżącej krew łatwiej wraca do serca, które nie jest w stanie jej przerzucić, co skutkuje szybkim gromadzeniem się płynu w płucach.

Kiedy liczy się każda minuta – dzwoń na 112

Nie wahaj się wezwać pogotowia przy poniższych objawach:

• silny, narastający ból lub ucisk w klatce trwający dłużej niż 10-15 minut, zwłaszcza gdy towarzyszy mu:
  • duszność, trudności w oddychaniu
  • zimne poty, bladość
  • mdłości lub wymioty
  • promieniowanie bólu do szyi, szczęki, lewej ręki
  • uczucie strachu, lęku przed śmiercią
• nagła utrata przytomności (omdlenie)
• objawy udaru (konieczna szybka pomoc, bo udar i choroby serca mają wspólne czynniki ryzyka):
  • opadnięcie kącika ust, asymetria twarzy
  • problemy z mówieniem, niewyraźna mowa
  • osłabienie lub brak czucia w ręce lub nodze (zazwyczaj po jednej stronie)
• ciężka duszność w spoczynku, gdy nie możesz złapać oddechu siedząc lub leżąc

Nie czekaj, aż będzie za późno

Jeśli rozpoznajesz u siebie którykolwiek z opisanych objawów, nie bagatelizuj ich. Wczesna konsultacja kardiologiczna może zapobiec poważnym powikłaniom i uratować życie. Lepiej raz za dużo sprawdzić, niż żałować niewykorzystanej szansy.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji medycznej. W razie wątpliwości dotyczących swojego stanu zdrowia skontaktuj się z lekarzem.

materiały partnera (lh)12