USG układu rozrodczego pozwala ocenić macicę i jajniki, a w ciąży służy do obserwacji rozwoju płodu. Badanie wykonuje się przez powłoki brzuszne lub przez pochwę, zależnie od wskazań i etapu ciąży; od wybranej metody zależy również przygotowanie pęcherza moczowego.
Badanie nazywane jest również: ultrasonografia, USG układu rozrodczego.
Wskazania do wykonania badania
Ultrasonografia w ginekologii
- Podejrzenie wad rozwojowych narządów płciowych.
- Badanie narządów miednicy mniejszej.
- Badanie przestrzeni zaotrzewnowej.
- Ciąża ektopowa.
- Zmiany patologiczne w gruczołach piersiowych.
- Ocena lokalizacji wewnątrzmacicznych środków antykoncepcyjnych.
- Monitorowanie ultrasonograficzne zabiegów ginekologicznych (punkcje, histerosalpingosonografia).
- Nietrzymanie moczu (ocena kąta cewkowo-pęcherzowego, ocena zalegania moczu po leczeniu operacyjnym).
- Inne.
Ultrasonografia w położnictwie
- Diagnostyka budowy miednicy kobiety.
- Diagnostyka wczesnej ciąży.
- Monitorowanie rozwoju płodu (zgodnie ze standardem opieki okołoporodowej USG wykonuje się w 11.–14., 18.–22. i 27.–32. tygodniu ciąży oraz niezwłocznie po 40. tygodniu ciąży; dodatkowe badania zależą od wskazań).
- Podejrzenie ciąży wielopłodowej.
- Diagnostyka wad rozwojowych płodu.
- Biofizyczna ocena stanu płodu.
- Lokalizacja łożyska.
- Ocena ilości płynu owodniowego.
- Ocena masy płodu.
- Podejrzenie ciąży obumarłej.
- Ocena lokalizacji i wielkości mięśniaków w ciąży.
- Monitorowanie ultrasonograficzne w przypadkach wewnątrzmacicznej chirurgii płodu.
- Badania prenatalne.
- Zapłodnienie pozaustrojowe.
- Inne.
Badanie może być wykonane bez zlecenia lekarza, np. prywatnie. W programie badań prenatalnych NFZ wymagane jest skierowanie.
Badania poprzedzające
Badanie ginekologiczne lub położnicze.
Sposób przygotowania do badania
Badanie miednicy mniejszej przez powłoki brzuszne zwykle wymaga uprzedniego wypełnienia pęcherza moczowego.
Przed badaniem przezpochwowym pęcherz moczowy zwykle należy opróżnić.
W ciąży przygotowanie zależy od jej zaawansowania i metody badania. Należy stosować się do zaleceń pracowni wykonującej USG.
Opis badania
Do badań ultrasonograficznych zarówno w chorobach kobiecych, jak i u kobiet ciężarnych stosuje się sondy przezbrzuszne (transabdominalne) i przezpochwowe (transwaginalne), w zależności od wskazań.
W przypadku stosowania sondy przezpochwowej badanie wykonuje się na fotelu ginekologicznym lub leżance. Przebieg badania jest podobny do przebiegu badania ginekologicznego (patrz dodatkowo „Badanie ginekologiczne”).
Czas
Badanie trwa zwykle od kilku do dwudziestu minut.
Informacje, które należy zgłosić wykonującemu badanie
Przed badaniem
- Data ostatniej miesiączki, ewentualnie data zapłodnienia i data pojawienia się pierwszych ruchów płodu.
Jak należy zachowywać się po badaniu?
Nie ma specjalnych zaleceń.
Pozostałe informacje dotyczące ultrasonografii zostały szczegółowo opisane w badaniu „Ultrasonografia” w rozdziale „Badania obrazowe wielonarządowe”.
Opracowano na podstawie:
dr n. med. Wiesław Tyliński
Badanie ultrasonograficzne układu rozrodczego
„Encyklopedia Badań Medycznych”
Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996