MMPI-2, czyli Minnesocki Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości, jest rozbudowanym kwestionariuszem samoopisowym wykorzystywanym przez psychologów przede wszystkim w diagnozie klinicznej. Wynik nie stanowi samodzielnej diagnozy – interpretuje się go łącznie z wywiadem, obserwacją i innymi informacjami o osobie badanej.
Badanie nazywane jest również: Minnesocki Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości-2, MMPI-2. WISKAD-MMPI to nazwa wcześniejszej polskiej adaptacji testu.
Teoretyczne i techniczne podstawy badania
Autorami pierwotnej wersji testu MMPI są psycholog Starke R. Hathaway oraz neuropsychiatra J. Charnley McKinley z Uniwersytetu Minnesoty. Twórcy testu, opierając się na doświadczeniu klinicznym, znajomości badań dotyczących psychopatologii oraz analizie statystycznej, wybrali z dużej liczby hipotetycznych objawów psychopatologicznych grupę stwierdzeń powiązanych w największym stopniu z przyjmowanymi przez ówczesną psychiatrię wzorcami zespołów zaburzeń. Oceny stwierdzeń dokonywały niezależne zespoły psychiatrów i psychologów.
Mimo że konstrukcję skal oparto na wymiarach zaburzeń psychicznych, test nie służy do samodzielnego rozpoznawania zaburzeń na podstawie pojedynczego wyniku. Uzyskany profil wymaga interpretacji przez psychologa z uwzględnieniem całego kontekstu diagnostycznego.
W Polsce stosowany jest MMPI-2 z polską normalizacją opracowaną w 2012 roku. Kwestionariusz zawiera 567 stwierdzeń i może być przeprowadzany w formie papierowej lub elektronicznej. Polska wersja jest przeznaczona dla osób dorosłych w wieku 18–69 lat.
Wyniki MMPI-2 mogą być ujmowane na wielu skalach, w tym klinicznych, kontrolnych, treściowych, dodatkowych i zrestrukturyzowanych. Pozwala to szczegółowo interpretować uzyskany materiał.
Cechy, które mogą wiązać się z wysokimi wynikami w poszczególnych skalach
- skala Hs – zgłaszanie licznych objawów somatycznych, skłonność do narzekania, poczucie niezadowolenia i odtrącenia;
- skala D – pesymizm, dyskomfort psychiczny, obniżenie nastroju, poczucie małej wartości, brak poczucia bezpieczeństwa i nadmierna samokontrola;
- skala Hy – ograniczony wgląd w istotne przyczyny dolegliwości, egocentryzm oraz nasilone oczekiwanie zainteresowania, opieki i wsparcia ze strony otoczenia;
- skala Pd – bunt przeciwko zasadom społecznym, konfliktowość, kłopoty z kontrolą własnych zachowań i trudności w tworzeniu głębszych, trwałych kontaktów emocjonalnych;
- skala Mf – zainteresowania, preferencje i role społeczne rozpatrywane w odniesieniu do norm testu; znaczenie wyniku wymaga szczególnie ostrożnej interpretacji w kontekście osoby badanej;
- skala Pa – sztywność poglądów i postaw, nadmierna wrażliwość, podejrzliwość i ukryta wrogość wobec otoczenia;
- skala Pt – niepokój, kłopoty decyzyjne, skłonność do wyolbrzymiania problemów i przesadne reagowanie na wydarzenia;
- skala Sc – poczucie odsunięcia na margines życia społecznego, unikanie kontaktów z ludźmi i nowych sytuacji, rezerwa, nieśmiałość oraz problemy z poczuciem własnego „ja”;
- skala Ma – nadmierna, często bezcelowa aktywność, skłonność do angażowania się w różne zajęcia przy braku wytrwałości, drażliwość i niecierpliwość;
- skala Si – skłonność do wycofywania się, rezerwa w stosunku do innych ludzi, unikanie nowych i większych grup społecznych oraz trudności w podejmowaniu decyzji.
Skale kontrolne służą ocenie sposobu odpowiadania i wiarygodności profilu. Wyniki uzyskane w tych skalach mają wpływ na możliwość i sposób interpretacji pozostałych skal.
Czemu służy badanie?
Bezpośrednim celem badania jest określenie profilu psychologicznego osoby badanej. Profil ten może stanowić podstawę do formułowania diagnozy psychologicznej oraz być pomocą w procesie diagnostycznym prowadzonym przez psychologa lub lekarza psychiatrę, zwłaszcza w przypadku wątpliwości diagnostycznych.
Interpretacja profilu osobowości może być również źródłem wskazówek dotyczących procesu psychoterapeutycznego osoby badanej. Można w ten sposób uzyskać informacje dotyczące ogólnej postawy badanego wobec oddziaływań psychoterapeutycznych. Interpretacja testu może także odnosić się do bardziej szczegółowych kwestii spotykanych w praktyce klinicznej, np. ryzyka zachowań samobójczych, czynnościowych dolegliwości somatycznych czy problemów związanych z używaniem alkoholu lub innych substancji. Wnioski zawsze wymagają zestawienia z innymi danymi diagnostycznymi.
Wskazania do wykonania badania
- Diagnoza funkcjonowania osobowości w ramach badania prowadzonego przez psychologa.
- Diagnozowanie osobowości pacjenta na zlecenie psychologa lub lekarza.
- Określenie nastawienia pacjenta i jego zasobów psychicznych przed podjęciem psychoterapii.
- Wsparcie procesu diagnozowania zaburzeń psychicznych.
Badanie przeprowadza i interpretuje psycholog. Można zgłosić się na badanie z własnej inicjatywy.
Sposób przygotowania do badania
Nie ma specjalnych zaleceń i nie ma bezwzględnej konieczności wykonywania wcześniej innych badań. Warto przystąpić do kwestionariusza w stanie pozwalającym na uważne przeczytanie i ocenę wszystkich stwierdzeń.
Polska wersja MMPI-2 jest przeznaczona dla osób dorosłych w wieku 18–69 lat. Możliwość przeprowadzenia badania zależy również od zdolności rozumienia treści kwestionariusza i udzielania odpowiedzi. W przypadku trudności językowych, poznawczych, wzrokowych lub ostrego kryzysu psychicznego psycholog indywidualnie ocenia warunki badania i może zaproponować inną metodę diagnostyczną.
Opis badania
Test jest kwestionariuszem osobowości polegającym na samoocenie. Wynik uzyskiwany na podstawie badania przedstawia sposób, w jaki osoba badana opisuje własne funkcjonowanie.
Zasadniczo przed przeprowadzeniem badania psycholog przeprowadza wywiad lub rozmowę psychologiczną. Badany otrzymuje kwestionariusz zawierający 567 stwierdzeń i określa, czy każde z nich jest w odniesieniu do niego prawdziwe, czy fałszywe. Niektóre stwierdzenia mogą wydawać się dziwne lub nietypowe – znalazły się w narzędziu dlatego, że dla części osób trafnie opisują ich doświadczenia.
Praca konieczna do ustosunkowania się do wszystkich stwierdzeń wymaga koncentracji i wysiłku. Badany powinien wypełniać kwestionariusz bez konsultowania odpowiedzi z innymi osobami. Może jednak poprosić psychologa o wyjaśnienie instrukcji, jeśli nie jest ona jasna. Ważniejsze od szybkiego tempa jest uważne udzielanie odpowiedzi.
Badanie może mieć formę papierową lub elektroniczną.
Badanie poprzedzone jest instrukcją psychologa. Osoba badana proszona jest o udzielanie szczerych odpowiedzi, zgodnych z jej aktualnymi odczuciami, nastawieniami i sposobem funkcjonowania, oraz o niepomijanie stwierdzeń. Jeśli treść budzi wątpliwości, należy zgłosić je prowadzącemu badanie.
Niektóre stwierdzenia mogą dotyczyć spraw, o których badany wolałby nie mówić, lub wywoływać obawę przed oceną. Ich celem jest zebranie informacji potrzebnych psychologowi do rzetelnego zrozumienia sytuacji osoby badanej i zaplanowania odpowiedniej pomocy. Sposób odpowiadania jest dodatkowo oceniany za pomocą skal kontrolnych.
Wyniki surowe kwestionariusza zamieniane są na wyniki przeliczone, a następnie konstruowany jest profil wyników w poszczególnych skalach. Specyficzna konfiguracja skal może wskazywać na prawdopodobieństwo występowania określonych problemów w funkcjonowaniu psychicznym i dostarczać informacji przydatnych w planowaniu terapii.
Wysoki wynik w jednej skali nie oznacza, że osoba ma określone zaburzenie psychiczne. Dopiero kompletny profil, uzupełniony informacjami z wywiadu i innych źródeł, może stanowić podstawę do określenia obszarów trudności. Właściwa interpretacja wymaga wiedzy i doświadczenia z zakresu psychologii i psychopatologii, dlatego może jej dokonywać wyłącznie psycholog. Informacje o wyniku są zwykle przekazywane podczas rozmowy. Czasami udzielenie pełnej informacji może zostać odroczone, jeśli wnioski wymagają potwierdzenia w innym badaniu psychologicznym.
Badanie trwa zwykle około 60–90 minut, choć tempo pracy jest indywidualne.
Informacje, które należy zgłosić przed badaniem
Warto poinformować psychologa o okolicznościach, które mogą utrudniać rozumienie stwierdzeń, koncentrację lub samodzielne udzielanie odpowiedzi.
Jak należy zachowywać się po badaniu?
Nie ma specjalnych zaleceń.
Możliwe powikłania po badaniu
Badanie nie powoduje powikłań fizycznych. Ze względu na długość kwestionariusza może wiązać się ze zmęczeniem, a niektóre stwierdzenia mogą wywołać przejściowy dyskomfort emocjonalny.
Opracowano na podstawie:
mgr psych. Aleksandra Łuszczyńska-Cieślak
mgr psych. Roman Cieślak
Minnesocki Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości
„Encyklopedia Badań Medycznych”
Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996