USG stawów biodrowych u niemowląt, potocznie nazywane USG bioderek, pozwala ocenić budowę i stabilność rozwijających się bioder. Pomaga wcześnie rozpoznać dysplazję i ustalić, czy dziecko potrzebuje obserwacji lub leczenia. Badanie wykorzystuje ultradźwięki, bez promieniowania rentgenowskiego, a jego termin ustala lekarz.
Nazwa zwyczajowa: USG bioderek, USG bioder.
Teoretyczne i techniczne podstawy badania
Teoretyczne i techniczne podstawy badania zostały szczegółowo opisane w artykule: „Ultrasonografia”.
Czemu służy badanie?
Celem badania ultrasonograficznego jest wczesne rozpoznanie rozwojowej dysplazji stawów biodrowych u dziecka. Badanie pozwala określić ewentualny stopień nasilenia wady.
USG może być wykonywane już u noworodków, jeśli istnieją wskazania. Przy prawidłowym badaniu klinicznym pierwszą ocenę przesiewową często planuje się około 4.-6. tygodnia życia; termin ustala lekarz. Przy nieprawidłowościach w badaniu stawów konieczna jest wcześniejsza ocena ortopedyczna. Wczesne wykrycie wady i odpowiednio wcześnie rozpoczęte leczenie zwiększają szanse na prawidłowy rozwój stawów.
Badanie ultrasonograficzne (USG) ma przewagę nad badaniem radiologicznym (RTG) stawów biodrowych u najmłodszych niemowląt z uwagi na możliwość wykonania badania wcześniej – w pierwszych tygodniach życia. RTG stawów biodrowych staje się przydatniejsze zwykle od około 4.-6. miesiąca życia dziecka; wybór metody zależy od wieku i wskazań.
W badaniu USG stawów biodrowych uzyskuje się obraz niektórych tkanek, których nie można uwidocznić w badaniu RTG (np. chrzęstny obrąbek panewki). Istotną zaletą zdjęcia RTG jest łatwy do oceny obraz stawów, który może być interpretowany przez ortopedę. Obraz USG, wraz z pomiarami i zapisem badania, również może ocenić odpowiednio przeszkolony lekarz, choć część dynamiczna jest oceniana podczas wykonywania badania.
Wskazania do wykonania badania
- Stwierdzenie w pierwszych dniach życia dziecka badaniem ortopedycznym objawów dysplazji jednego lub obu stawów biodrowych.
- Badanie przesiewowe w kierunku dysplazji stawów biodrowych u niemowląt, zgodnie z przyjętym programem i zaleceniami lekarza; zasady badań powszechnych lub wykonywanych w grupach ryzyka różnią się między systemami opieki.
Badanie jest wykonywane na zlecenie lekarza.
Sposób przygotowania do badania
Nie ma specjalnych zaleceń. Nie ma bezwzględnej konieczności wykonywania wcześniej innych badań.
Opis badania
Dziecko rozebrane do połowy (dolna połowa ciała) układane jest na boku, nóżki są lekko zgięte w stawach biodrowych i kolanowych. Do kontrolowania ułożenia dziecka potrzebna jest pomoc drugiej osoby (np. rodzica dziecka). Okolica biodra posmarowana jest żelem. Badający przykłada głowicę sondy do ciała dziecka, ustawiając ją tak, aby uzyskać właściwy obraz stawu biodrowego.
W czasie pierwszej części badania – badania statycznego – zmieniane jest położenie sondy dla uzyskania obrazu stawu biodrowego w różnych płaszczyznach. Druga część badania to badanie dynamiczne – obserwowany jest przez badającego obraz USG w czasie wykonywania ruchów w stawie biodrowym dziecka.
Wynik badania przekazywany jest w formie opisu, niekiedy z dołączonym zdjęciem stawu biodrowego.
Czas badania
Badanie trwa kilka minut.
Informacje, które należy zgłosić wykonującemu badanie
Przed badaniem
- Informacje o czynnikach ryzyka rozwojowej dysplazji stawów biodrowych, zwłaszcza położeniu pośladkowym, występowaniu dysplazji w rodzinie oraz wcześniejszym stwierdzeniu niestabilności biodra. Należy też przekazać informacje o przebiegu ciąży i stanie dziecka; nie wszystkie poniższe okoliczności są potwierdzonymi samodzielnymi czynnikami ryzyka dysplazji:
- dziecko urodzone z ciąży mnogiej,
- małowodzie,
- niska masa urodzeniowa dziecka,
- wcześniactwo,
- ułożenie pośladkowe,
- istnienie innych wad wrodzonych u dziecka.
Jak należy zachowywać się po badaniu?
Nie ma specjalnych zaleceń.
Możliwe powikłania po badaniu
Nie są znane szkodliwe skutki prawidłowo wykonywanego diagnostycznego USG. Badanie wykonywane jest u noworodków i niemowląt, może być powtarzane zgodnie z zaleceniami lekarza.
Opracowano na podstawie:
dr n. med. Adam Lorczyński
Ultrasonografia stawów biodrowych
„Encyklopedia Badań Medycznych”
Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996