Podwyższony cholesterol kojarzy się przede wszystkim z zagrożeniem dla serca. Bywa jednak również cichym sygnałem ostrzegawczym – zarówno przed chorobami, które sam może wywołać, jak i przed zaburzeniami, które właśnie rozwijają się w Twoim organizmie. Sprawdź, kiedy nieprawidłowy lipidogram warto potraktować jako sugestię do dalszej diagnostyki.
Wysoki cholesterol – objaw czy przyczyna?
Zaburzenia lipidowe dzieli się na dwie grupy:
- hipercholesterolemia pierwotna ma podłoże genetyczne lub wynika z połączenia genów i diety – i to stanowi zdecydowaną większość przypadków problemów ze stężeniem cholesterolu we krwi[1];
- hipercholesterolemia wtórna jest objawem innej choroby – pojawia się m.in. przy niedoczynności tarczycy, zespole nerczycowym, chorobach wątroby przebiegających z cholestazą czy zespole Cushinga[2].
To właśnie dlatego mówi się, że niepokojący wynik lipidogramu bywa pierwszą wskazówką do poszukiwania ukrytego problemu. Nie warto więc rozpatrywać parametrów cholesterolu w oderwaniu od szeroko pojętej kondycji organizmu – zwłaszcza gdy wynik zaskakuje, mimo że dbasz o zdrowo zbilansowaną dietę i ruch. Dobrze jest wiedzieć, z czym może wiązać się utrzymujące się podwyższenie stężenia LDL oraz inne nieprawidłowości widoczne w lipidogramie.
Miażdżyca – jedna z najczęstszych konsekwencji podwyższonego cholesterolu
Najczęstszą konsekwencją długo utrzymującego się wysokiego poziomu „złego” cholesterolu LDL jest miażdżyca[3]. Nadmiar tych lipoprotein odkłada się w ścianach tętnic w postaci blaszek, które stopniowo zwężają naczynia i utrudniają przepływ krwi[4]. Ten proces trwa latami i przez długi czas nie daje żadnych wyraźnych symptomów. Jednak z czasem staje się podłożem choroby niedokrwiennej serca, zawału czy udaru.
To właśnie dlatego podwyższonego cholesterolu nie należy bagatelizować, nawet jeśli nie powoduje żadnych odczuwalnych dolegliwości. Sygnały, które powinny Cię szczególnie zaniepokoić, to[5]:
- żółtaki, czyli żółtawe grudki, np. w okolicy powiek;
- ból lub ucisk w klatce piersiowej przy wysiłku (dławica piersiowa);
- ból i sztywność łydek podczas chodzenia (chromanie przestankowe).
Te dwa ostatnie to powód do odbycia szybkiej wizyty u lekarza.
Kiedy podwyższony cholesterol wskazuje na inną chorobę?
Podwyższony cholesterol może być również wtórnym objawem innych problemów zdrowotnych. Oto kilka najczęstszych chorób powiązanych ze złymi wynikami lipidogramu.
Niedoczynność tarczycy
Hormony tarczycy regulują tempo przemiany materii, w tym metabolizm cholesterolu[6]. Gdy ten gruczoł pracuje zbyt wolno, organizm gorzej usuwa LDL z krwi, a jego stężenie rośnie.
Podwyższony cholesterol bywa więc jednym z wczesnych oznak także przy utajonej, subklinicznej postaci niedoczynności. Jest to postać, w której podwyższone pozostaje jedynie stężenie TSH, natomiast pozostałe parametry funkcji tarczycy mieszczą się jeszcze w zakresie referencyjnym[7]. Jeśli wysokiemu cholesterolowi towarzyszą zmęczenie, senność, marznięcie, sucha skóra czy przyrost masy ciała, warto sprawdzić poziom tego hormonu. To proste badanie, które potrafi wiele wyjaśnić.
Zaburzenia pracy wątroby i dróg żółciowych
Wątroba zarządza gospodarką cholesterolu i usuwa jego nadmiar wraz z żółcią. Gdy odpływ żółci jest utrudniony (tak bywa przy cholestazie, np. w chorobach dróg żółciowych), cholesterol nie jest prawidłowo wydalany i jego stężenie potrafi wyraźnie wzrosnąć[8].
Z kolei stłuszczeniowa choroba wątroby związana z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD) zwykle idzie w parze z aterogennym profilem lipidowym: wysokimi trójglicerydami i niskim HDL[9]. Schorzenie długo nie daje objawów, dlatego nieprawidłowy lipidogram bywa jednym z pierwszych powodów, by przyjrzeć się organizmowi i wykonać próby wątrobowe.
Zaburzenia metaboliczne i związane z pracą nerek
Stężenie cholesterolu potrafi rosnąć także przy chorobach nerek – w zespole nerczycowym wątroba nadprodukuje lipoproteiny w odpowiedzi na utratę białka z moczem[10]. Również cukrzyca i zespół metaboliczny często współwystępują z zaburzeniami lipidowymi[11], a jeden problem zwykle pociąga za sobą kolejny.
W każdej z tych sytuacji cholesterol jest elementem „większej układanki”, a nie samodzielnym symptomem i właśnie dlatego warto szukać przyczyny.
Niepokojące wyniki lipidogramu? Tak możesz sobie pomóc
Pojedynczy wynik lipidogramu nie przesądza o rozpoznaniu choroby, ponieważ odzwierciedla stan organizmu w danym momencie. Natomiast absolutnie nie wolno go lekceważyć! Jeśli cholesterol jest podwyższony, skonsultuj się z lekarzem – to on oceni, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka (np. badanie tarczycy, prób wątrobowych czy moczu) i jakie wartości docelowe LDL są odpowiednie dla Ciebie w kontekście oceny ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych[12]. Czasem wystarczy jedno dodatkowe badanie, by trafić na właściwy trop.
Niezależnie od przyczyny zaburzeń profilu lipidowego, warto wspierać normalizację profilu lipidowego poprzez prowadzenie zdrowego stylu życia.
Często pierwszym zaleceniem specjalisty są sterole roślinne – obniżają poziom cholesterolu LDL o 7–12% w ciągu 2–3 tygodni przy dziennym spożyciu 1,5–3 g oraz prowadzeniu zdrowego stylu życia[13]. Znajdziesz je np. w miękkiej margarynie kubkowej Optima Cardio, która powstaje na bazie olejów roślinnych i jest źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych, również wspierających profil lipidowy. Do tego dołóż błonnik, regularną aktywność fizyczną i pamiętaj o okresowych badaniach kontrolnych – to fundament, który ma znaczenie dla Twojego zdrowia bez względu na to, co wykaże diagnostyka.
Pamiętaj! Wysoki cholesterol potraktuj jako sygnał do diagnostyki i wprowadzenia rozsądnych zmian w diecie oraz aktywności. Daj sobie szansę na to, by w porę wychwycić problemy zdrowotne, zanim zaczną stanowić poważne zagrożenie.
[1] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/88295,hipercholesterolemia
[2] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/88295,hipercholesterolemia
[3] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[4] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[5] https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca
[6] https://www.mp.pl/pacjent/niedoczynnosc-tarczycy
[7] https://www.mp.pl/pacjent/niedoczynnosc-tarczycy
[8] https://www.termedia.pl/mafld/Stluszczeniowa-choroba-watroby-wczesna-diagnoza-jest-kluczowa,57628.html
[9] https://www.termedia.pl/mafld/Stluszczeniowa-choroba-watroby-wczesna-diagnoza-jest-kluczowa,57628.html
[10] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/88295,hipercholesterolemia
[11] https://www.termedia.pl/-Case-report-Multilevel-atherosclerosis-in-a-patient-with-diabetes-mellitus-why-cigarette-smoking-is-the-most-difficult-risk-factor-to-eliminate-,47,17466,0,1.html
[12] https://www.mp.pl/pacjent/cholesterol/hipercholesterolemia/141216,lipidogram
[13] https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/blood-cholesterol-reduction-health-claims-phytosterols-can
materiały partnera (wp)12