Plaster antykoncepcyjny nakleja się raz w tygodniu przez trzy tygodnie, zawsze tego samego dnia, a czwarty tydzień jest przerwą. Przykleja się go na pośladek, brzuch, zewnętrzną część ramienia albo górną część tułowia, nigdy na piersi. Jeśli odkleił się na krócej niż 24 godziny, wystarczy przykleić go ponownie. Dłuższe odklejenie oznacza nowy cykl i 7 dni z prezerwatywą.
Schemat trzech plastrów i tygodnia przerwy
Plaster antykoncepcyjny to cienki system transdermalny z dwoma hormonami. W Polsce zarejestrowany jest jeden taki lek — EVRA z norelgestrominem i etynyloestradiolem, która uwalnia na dobę średnio 203 mikrogramy progestagenu i 33,9 mikrograma estrogenu. Hormony przenikają przez skórę do krwi i hamują owulację, tak samo jak tabletka dwuskładnikowa czy krążek dopochwowy. Różnica polega na tym, że zamiast codziennej tabletki zmienia się jeden plaster na tydzień.
- Dzień 1. Naklej pierwszy plaster i noś go przez 7 dni.
- Dzień 8. Zdejmij go i od razu naklej drugi, w innym miejscu skóry.
- Dzień 15. Wymień plaster na trzeci.
- Dzień 22. Zdejmij trzeci plaster i zrób 7 dni przerwy. Dzień 29. to początek nowego cyklu, nawet jeśli krwawienie jeszcze trwa.
Dzień zmiany jest stały: jeśli pierwszy plaster trafił na skórę w poniedziałek, każdy następny zmienia się w poniedziałek. W tygodniu przerwy pojawia się krwawienie z odstawienia, a ochrona zostaje zachowana, jeśli wcześniejsze plastry były stosowane prawidłowo. W praktyce ta rutyna wysypuje się na etapie tygodnia przerwy, bo nie ma wtedy czego zmieniać i łatwo przegapić dzień 29. Przerwa nie może trwać dłużej niż 7 dni, a dwóch plastrów naraz się nie nakleja.
Gdzie przyklejać plaster antykoncepcyjny?
Charakterystyka EVRA dopuszcza cztery miejsca: pośladki, brzuch, zewnętrzną górną część ramienia i górną część tułowia. Plastra nie nakleja się na piersi ani na skórę podrażnioną, zranioną, zaczerwienioną czy z wysypką. Skóra powinna być czysta, sucha i nieowłosiona. Najlepiej wybrać miejsce, którego nie ociera pasek spodni, ramiączko biustonosza ani ciasne ubranie.
Przed naklejeniem nie nakłada się w tym miejscu kremu, balsamu, olejku ani pudru, bo osłabiają klej. Po zdjęciu folii plaster dociska się dłonią przez 10 sekund, sprawdzając, czy brzegi dobrze przylegają. Każdy kolejny przykleja się w trochę innym miejscu — może to być ta sama okolica ciała, byle nie dokładnie ten sam fragment skóry. Codziennie warto rzucić okiem, czy plaster nadal trzyma.
Kiedy plaster zaczyna chronić przed ciążą?
Jeśli w poprzednim cyklu nie stosowałaś antykoncepcji hormonalnej, pierwszy plaster nakleja się w 1. dniu miesiączki i wtedy nie potrzeba dodatkowego zabezpieczenia. Gdy start wypada później, przez pierwsze 7 dni trzeba używać także prezerwatywy. Dzień naklejenia pierwszego plastra staje się stałym dniem zmiany.
Przy przejściu z tabletki dwuskładnikowej czeka się na krwawienie z odstawienia i nakleja plaster w ciągu pierwszych 24 godzin krwawienia. Jeśli plaster trafi na skórę później, do 8. dnia potrzebna jest metoda niehormonalna, a gdy krwawienie nie pojawi się w ciągu 5 dni od ostatniej tabletki, przed startem trzeba porozmawiać z lekarzem. Po minitabletce plaster można nakleić następnego dnia, po implancie lub wkładce hormonalnej w dniu ich usunięcia, a po zastrzyku w dniu planowanej kolejnej iniekcji. W tych trzech sytuacjach przez pierwsze 7 dni również trzeba używać prezerwatywy.
Plaster się odkleił albo wymiana się spóźniła
Nawet częściowe odklejenie zmniejsza ilość hormonów, które docierają do organizmu. Ulotka EVRA rozróżnia dwa progi, których nie należy mylić: 24 godziny przy odklejeniu i 48 godzin przy spóźnionej wymianie. Plastra, który nie trzyma się skóry, nie podkleja się taśmą ani opaską, tylko nakleja nowy. Postępowanie w poszczególnych sytuacjach pokazuje tabela.
| Sytuacja | Co zrobić | Dodatkowa antykoncepcja |
|---|---|---|
| plaster był odklejony (częściowo lub całkiem) krócej niż 24 godziny | przyklej go ponownie w tym samym miejscu albo od razu naklej nowy; dzień zmiany zostaje bez zmian | niepotrzebna |
| odklejony przez 24 godziny lub dłużej albo nie wiadomo od kiedy | naklej nowy plaster; to nowy dzień 1. i nowy dzień zmiany | przez 7 dni |
| wymiana w 2. lub 3. tygodniu spóźniona o mniej niż 48 godzin | od razu naklej nowy plaster; dzień zmiany zostaje bez zmian | niepotrzebna, jeśli przez poprzednie 7 dni plaster był noszony prawidłowo |
| wymiana w 2. lub 3. tygodniu spóźniona o 48 godzin lub więcej | zacznij nowy czterotygodniowy cykl od nowego dnia 1. | przez 7 dni |
| po tygodniu przerwy pierwszy plaster nie został naklejony na czas | naklej plaster jak najszybciej; to nowy dzień 1. i nowy dzień zmiany | przez 7 dni |
| trzeci plaster nie został zdjęty w 22. dniu | zdejmij go jak najszybciej, a kolejny cykl zacznij w zwykłym dniu zmiany | niepotrzebna |
Jeśli plaster był odklejony zbyt długo, a w tym czasie doszło do stosunku bez prezerwatywy, lepiej nie czekać na kolejny cykl, tylko zapytać lekarza albo farmaceutę o antykoncepcję awaryjną. Rodzaj tabletki ma znaczenie, bo nie każdą można od razu łączyć z dalszym stosowaniem plastra. Według NHS plaster stosowany bez błędów chroni w ponad 99%, a przy typowych pomyłkach w codziennym stosowaniu w około 91%. U kobiet ważących 90 kg lub więcej jego skuteczność może być mniejsza.
Przeciwwskazania, skutki uboczne i zakrzepica
Plaster zawiera estrogen, dlatego ma te same przeciwwskazania co tabletka dwuskładnikowa. Nie stosuje się go m.in. po zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej, udarze lub zawale, przy migrenie z aurą (także przebytej w przeszłości), ciężkim nadciśnieniu, cukrzycy z powikłaniami naczyniowymi, raku piersi, ciężkich chorobach wątroby i niewyjaśnionych krwawieniach z dróg rodnych. Szczególnej oceny wymaga palenie po 35. roku życia. Przed przepisaniem plastra lekarz mierzy ciśnienie, ale panel hormonów czy badania w kierunku trombofilii nie są potrzebne każdej zdrowej kobiecie.
W połogu, przez pierwsze 6 tygodni po porodzie, organizm ma większą skłonność do zakrzepów, dlatego z plastrem trzeba poczekać. Kobieta, która nie karmi piersią, może zacząć go stosować najwcześniej 4 tygodnie po porodzie. Przy karmieniu piersią EVRA nie jest zalecana aż do jego zakończenia, bo estrogen może wpływać na ilość i skład mleka. W tym czasie lekarz zwykle proponuje metodę z samym progestagenem albo niehormonalną.
W badaniach klinicznych EVRA najczęściej zgłaszano ból głowy (21% kobiet), nudności (16,6%) i tkliwość piersi (15,9%). Mogą się też pojawić plamienia, podrażnienie skóry pod plastrem i wahania nastroju, a część objawów słabnie w ciągu pierwszych trzech cykli. Według charakterystyki leku zakrzepica żylna pojawia się w ciągu roku u 6–12 na 10 000 kobiet stosujących EVRA, wobec około 2 na 10 000 kobiet bez antykoncepcji złożonej. Nagła duszność, ból w klatce piersiowej, jednostronny obrzęk i ból nogi albo nagłe zaburzenia mowy czy widzenia to powód do natychmiastowego telefonu pod 112.
Ile kosztuje plaster antykoncepcyjny i czy jest na receptę?
EVRA jest lekiem na receptę i nie jest refundowana. Opakowanie zawiera trzy plastry, czyli zapas na jeden 28-dniowy cykl. W październiku 2026 r. apteki sprzedawały je zwykle za około 40–86 zł. Plastrów antykoncepcyjnych bez recepty w Polsce nie ma, a EVRA jest jedynym zarejestrowanym preparatem tego typu.
Receptę wystawia lekarz, najczęściej ginekolog, po rozmowie o przeciwwskazaniach, lekach i paleniu oraz po pomiarze ciśnienia. Ceny w aptekach różnią się o kilkadziesiąt złotych za opakowanie. Plastry przechowuje się w oryginalnym opakowaniu, nie w lodówce, a zużyty plaster składa się klejem do środka i wyrzuca z odpadami, nigdy do toalety.
Najczęstsze pytania
Czy z plastrem można się kąpać, pływać i chodzić do sauny?
Według ulotki EVRA kąpiel, prysznic, sauna i ćwiczenia nie powinny wpływać na działanie plastra. Pływania ulotka nie wymienia osobno, więc po dłuższym pobycie w wodzie warto sprawdzić, czy brzegi przylegają. Jeśli plaster zaczyna się odklejać, obowiązują zasady z tabeli. Inne popularne przekonania, np. o tyciu czy płodności, omawiamy w tekście o faktach i mitach na temat plastrów.
Czy odklejający się plaster można podkleić plastrem z apteki?
Ulotka EVRA zabrania przytrzymywania plastra taśmą klejącą albo opaską. Plaster, który nie przylega, przestaje pewnie dostarczać hormony, dlatego zamiast go podklejać, nakleja się nowy. Nie przykleja się też ponownie plastra, który stracił klej albo skleił się z ubraniem.
Które leki osłabiają działanie plastra?
Najważniejsze są leki przyspieszające metabolizm hormonów w wątrobie, m.in. ryfampicyna, karbamazepina, fenytoina, część leków przeciwwirusowych i preparaty z dziurawcem. Przy krótkim leczeniu przez cały ten czas i jeszcze 28 dni po odstawieniu leku potrzebna jest metoda mechaniczna, np. prezerwatywa. Przy długim leczeniu lekarz zwykle proponuje inną metodę. Antykoncepcja złożona obniża też stężenie lamotryginy, co ma znaczenie przy leczeniu padaczki.
Czy brak krwawienia w tygodniu przerwy oznacza ciążę?
Niekoniecznie. Przy prawidłowym stosowaniu plastrów krwawienie z odstawienia czasem się nie pojawia. Ciążę trzeba wykluczyć, jeśli wcześniej zdarzyły się błędy w stosowaniu albo krwawienie nie wystąpiło dwa razy z rzędu. Test ciążowy daje wiarygodny wynik po co najmniej 21 dniach od stosunku.
Stan informacji: listopad 2026. Ceny według ofert aptek z października 2026 r. Tekst edukacyjny; nie zastępuje porady lekarskiej ani ulotki leku.