USG układu moczowego pozwala ocenić nerki i pęcherz oraz wykryć zmiany, takie jak kamienie, torbiele czy guzy. Badanie może być uzupełnione o Doppler, który pokazuje przepływ krwi w naczyniach nerkowych. Wykorzystuje ultradźwięki, bez promieniowania rentgenowskiego; przed oceną pęcherza zwykle trzeba zadbać o jego wypełnienie zgodnie z instrukcją pracowni.
Badanie nazywane jest również: USG układu moczowego.
Nazwa zwyczajowa: USG nerek.
Czemu służy badanie?
Za pomocą tego badania można określić wielkość, kształt i położenie nerek i ocenić prawidłowość układu kielichowo-miedniczkowego. Badanie jest pomocne w ustaleniu istnienia kamienia lub kamieni w układzie kielichowo-miedniczkowym bądź w drogach wyprowadzających mocz. Za pomocą USG nerek można również stwierdzić istnienie torbieli lub guzów nerek.
Badanie to może być uzupełnione przez pomiary przepływu krwi metodą Dopplera, co ma szczególnie istotne znaczenie w diagnostyce nadciśnienia tętniczego oraz w ocenie nerki przeszczepionej. Technika dopplerowska oparta jest na rejestracji zmian częstotliwości fal ultradźwiękowych odbitych od poruszających się krwinek. Powstały zapis poddawany jest analizie matematycznej przy pomocy komputera stanowiącego integralną część aparatu. Pozwala to na ocenę np. stopnia zwężenia tętnicy nerkowej oraz oporu naczyniowego w krążeniu wewnątrznerkowym.
W przypadku konieczności szczegółowej oceny zmian w gruczole krokowym istnieje możliwość zastosowania specjalnej sondy odbytniczej.
Zwykle w czasie badania USG jamy brzusznej są badane także inne narządy poza układem moczowym (np. wątroba, śledziona).
Wskazania do wykonania badania
- Kłębuszkowe choroby nerek.
- Cewkowo-śródmiąższowe choroby nerek.
- Wielotorbielowate zwyrodnienie nerek.
- Torbiele i guzy nerek.
- Kamica moczowa.
- Nadciśnienie tętnicze.
- Choroba zakrzepowo-zatorowa nerek.
- Choroby (przerost, zapalenie, guz) gruczołu krokowego.
- Choroby pęcherza moczowego.
- Urazy nerek.
- Ocena nerki przeszczepionej.
- Przygotowanie do biopsji nerki.
Badanie jest wykonywane na zlecenie lekarza.
Sposób przygotowania do badania
Nie ma bezwzględnej konieczności wykonywania wcześniej innych badań. Bycie na czczo nie jest wymagane przed każdym USG nerek i pęcherza; może być zalecone w zależności od zakresu badania, zwłaszcza gdy obejmuje ono także inne narządy jamy brzusznej. Czas przerwy od posiłku, jeśli jest potrzebna, określa pracownia.
Do oceny pęcherza zwykle potrzebne jest jego wypełnienie. Przed badaniem należy wypić niegazowaną wodę i nie oddawać moczu zgodnie z instrukcją pracowni. Ilość płynu i czas jego wypicia zależą od otrzymanych zaleceń; przy zaleconym ograniczeniu płynów należy uzgodnić przygotowanie z lekarzem.
Jeśli konieczne jest wykonanie badania sondą odbytniczą, pracownia może zalecić wcześniejsze opróżnienie odbytnicy. Lewatywę wykonuje się tylko wtedy, gdy zaleci ją lekarz lub pracownia.
Pozostałe informacje o badaniu ultrasonograficznym zostały opisane w artykule: „Ultrasonografia”.
Opracowano na podstawie:
prof. dr hab. med. Bolesław Rutkowski
Ultrasonografia układu moczowego
„Encyklopedia Badań Medycznych”
Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996