Ból barku należy do najczęstszych dolegliwości układu ruchu u osób dorosłych. Jedną z jego przyczyn może być schorzenie związane z odkładaniem się złogów wapnia w obrębie ścięgien stożka rotatorów. Wśród metod leczenia stosowanych po niepowodzeniu postępowania zachowawczego wymienia się barbotaż – małoinwazyjną procedurę wykonywaną pod kontrolą ultrasonografii.
Ból barku należy do najczęstszych dolegliwości układu ruchu u osób dorosłych. Jedną z jego przyczyn może być schorzenie związane z odkładaniem się złogów wapnia w obrębie ścięgien stożka rotatorów. Wśród metod leczenia stosowanych po niepowodzeniu postępowania zachowawczego wymienia się barbotaż – małoinwazyjną procedurę wykonywaną pod kontrolą ultrasonografii. Zabieg ten ma na celu zniesienie lub znaczne zmniejszenie dolegliwości bólowych poprzez usunięcie złogów wapniowych odpowiedzialnych za objawy [1,2].
Na czym polega barbotaż?
Barbotaż (ang. barbotage), określany również jako płukanie złogów wapniowych pod kontrolą USG, jest zabiegiem wykorzystywanym w leczeniu wapniejącego zapalenia ścięgien barku. Schorzenie to polega na odkładaniu się kryształów hydroksyapatytu wapnia w obrębie ścięgien najczęściej mięśnia nadgrzebieniowego [2,3].
Podczas procedury lekarz lokalizuje zmianę za pomocą badania ultrasonograficznego, a następnie wprowadza igłę bezpośrednio do zwapnienia. Kolejnym etapem jest wielokrotne podawanie i odsysanie roztworu soli fizjologicznej, co pozwala na rozdrobnienie oraz usunięcie złogów wapniowych. Całość odbywa się pod bieżącą kontrolą obrazu USG, dzięki czemu możliwe jest precyzyjne i bezpieczne usuwanie zwapnień.
Po zakończeniu zabiegu podaje się również lek przeciwzapalny do kaletki podbarkowej, co może wspomagać kontrolę bólu i ograniczać odczyn zapalny występujący po procedurze [2].
Dlaczego powstają zwapnienia w ścięgnach?
Mechanizm powstawania zwapnień w ścięgnach nie został dotychczas całkowicie wyjaśniony. Uważa się, że znaczenie mogą mieć zmiany przeciążeniowe, zaburzenia metabolizmu komórek ścięgna, lokalne niedokrwienie oraz procesy degeneracyjne zachodzące wraz z wiekiem [3,4].
Najczęściej problem dotyczy osób między 40 a 60. rokiem życia.
Objawy zwapnień barku ?
Zwapnienia w obrębie ścięgien barku przez długi czas mogą nie dawać żadnych objawów. Niekiedy są wykrywane przypadkowo podczas badań obrazowych wykonywanych z innych powodów. Problemy pojawiają się zwykle wtedy, gdy złogi wapniowe zaczynają podrażniać okoliczne tkanki lub wywołują stan zapalny.
Do najczęściej zgłaszanych dolegliwości należą:
ból barku nasilający się podczas ruchu;
dyskomfort podczas unoszenia ręki ponad głowę;
ból występujący w nocy lub podczas leżenia na chorym barku;
ograniczenie zakresu ruchu w stawie barkowym;
uczucie sztywności barku;
osłabienie siły kończyny górnej [3,5].
Nasilenie objawów może być różne. U części osób dolegliwości rozwijają się stopniowo, natomiast u innych pojawiają się nagle i mają bardzo intensywny charakter. W zaawansowanych przypadkach ból może utrudniać wykonywanie codziennych czynności, takich jak ubieranie się, prowadzenie samochodu czy sięganie po przedmioty znajdujące się na wyższych półkach.
Kiedy rozważa się wykonanie barbotażu?
W większości przypadków leczenie rozpoczyna się od postępowania zachowawczego obejmującego m.in. modyfikację aktywności, farmakoterapię przeciwbólową i przeciwzapalną oraz fizjoterapię [2,6].
Procedura barbotaż może zostać zaproponowana w sytuacji, gdy:
dolegliwości bólowe utrzymują się przez dłuższy czas;
leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanej poprawy;
badania obrazowe potwierdzają obecność złogów wapniowych;
ból ogranicza codzienne funkcjonowanie lub aktywność zawodową.
Barbotaż jest często rozważany przed podjęciem decyzji o leczeniu operacyjnym, ponieważ stanowi rozwiązanie mniej inwazyjne niż zabieg chirurgiczny [2,7].
Przeciwwskazania do wykonania barbotażu
Przeciwskazaniem do zabiegu barbotage są inne współwystępujące uszkodzenia w obrębie barku które są wskazaniem do zabiegu operacyjnego, np zerwanie częściowe lub całkowite ścięgien stożka rotatorów.
Ograniczeniem mogą być również niektóre rodzaje zwapnień, zwłaszcza bardzo małe, rozproszone lub o wyjątkowo twardej strukturze. W takich przypadkach skuteczność zabiegu może być mniejsza.
Dlatego decyzja o leczeniu zawsze wymaga indywidualnej kwalifikacji przeprowadzonej przez lekarza wykonującego zabieg.
Jakie badania wykonuje się przed zabiegiem?
Podstawową rolę odgrywa badanie usg i rtg barku. Pozwalają one ocenić lokalizację, wielkość oraz charakter zwapnień [2,4].
Przed kwalifikacją do zabiegu przeprowadzany jest również wywiad medyczny oraz badanie fizykalne, których celem jest wykluczenie innych przyczyn bólu barku, takich jak uszkodzenia stożka rotatorów, zmiany zwyrodnieniowe czy choroby zapalne stawów [2].
Jak przebiega zabieg barbotażu krok po kroku?
Barbotaż wykonywany jest w warunkach ambularatoryjnych .Pacjent wraca do domu po zabiegu tego samego dnia [2].
Pacjent układany jest w odpowiedniej pozycji, a skóra w miejscu planowanego wkłucia zostaje zdezynfekowana. Następnie podawane jest znieczulenie miejscowe. Po uwidocznieniu zwapnienia w badaniu USG lekarz wprowadza igłę do jego wnętrza i rozpoczyna proces płukania złogu przy użyciu soli fizjologicznej. Rozdrobniony materiał wapniowy jest sukcesywnie odsysany [2].
Czas trwania procedury zależy od wielkości oraz konsystencji zwapnienia, jednak zwykle trwa ok 40 minut
Po zabiegu może pojawić się przejściowe nasilenie bólu, tkliwość okolicy barku lub niewielki obrzęk. Objawy te zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu kilku dni [2].
Czy barbotaż jest bezpieczny?
Dostępne publikacje naukowe wskazują, że zabieg uznawany jest za procedurę o wysokim profilu bezpieczeństwa, jeśli wykonywany jest przez odpowiednio przeszkolony personel medyczny pod kontrolą ultrasonografii [1,2].
Do potencjalnych działań niepożądanych należą:
przejściowe nasilenie bólu;
miejscowy odczyn zapalny;
krwiak w miejscu wkłucia;
infekcja, która występuje bardzo rzadko;
Rekonwalescencja po zabiegu
Po wykonaniu barbotażu zwykle zaleca się czasowe ograniczenie intensywnego wysiłku angażującego leczony bark. Dokładne zalecenia mogą różnić się w zależności od obrazu klinicznego oraz przebiegu procedury.
W wielu przypadkach elementem dalszego postępowania jest fizjoterapia ukierunkowana na poprawę zakresu ruchu, odbudowę siły mięśniowej oraz stopniowy powrót do codziennych aktywności [5].
Tempo poprawy jest kwestią indywidualną. U części osób zmniejszenie dolegliwości obserwowane jest już w pierwszych tygodniach po zabiegu, natomiast u innych proces zdrowienia może trwać dłużej.
Gdzie wykonać barbotaż barku w okolicach Poznania i Swarzędza?
Osoby z Poznania, Swarzędza i okolic mogą skorzystać z konsultacji ortopedycznych oraz diagnostyki obrazowej w Centrum Medycznym DIAGNOSIS w Zalasewie koło Swarzędza. Placówka oferuje również zabieg barbotażu pod kontrolą USG, poprzedzony indywidualną kwalifikacją lekarską.
Źródła:
Gatt DL, Charalambous CP. Ultrasound-guided barbotage for calcific tendonitis of the shoulder: a systematic review including 908 patients. Arthroscopy. 2014 Sep;30(9):1166-72. doi: 10.1016/j.arthro.2014.03.013. Epub 2014 May 10. PMID: 24813322.
Tafti D, Byerly DW. Ultrasound-Guided Barbotage. [Updated 2023 May 22]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK572096/
Uhthoff HK, Loehr JW. Calcific Tendinopathy of the Rotator Cuff: Pathogenesis, Diagnosis, and Management. J Am Acad Orthop Surg. 1997 Jul;5(4):183-191. doi: 10.5435/00124635-199707000-00001. PMID: 10797220.
Speed CA, Hazleman BL. Calcific tendinitis of the shoulder. N Engl J Med. 1999 May 20;340(20):1582-4. doi: 10.1056/NEJM199905203402011. PMID: 10332023.
Bechay J, Lawrence C, Namdari S. Calcific tendinopathy of the rotator cuff: a review of operative versus nonoperative management. Phys Sportsmed. 2020 Sep;48(3):241-246. doi: 10.1080/00913847.2019.1710617. Epub 2020 Jan 18. PMID: 31893972.
Lewis J. Rotator cuff related shoulder pain: Assessment, management and uncertainties. Man Ther. 2016 Jun;23:57-68. doi: 10.1016/j.math.2016.03.009. Epub 2016 Mar 26. PMID: 27083390.
Lafrance S, Doiron-Cadrin P, Saulnier M, Lamontagne M, Bureau NJ, Dyer JO, Roy JS, Desmeules F. Is ultrasound-guided lavage an effective intervention for rotator cuff calcific tendinopathy? A systematic review with a meta-analysis of randomised controlled trials. BMJ Open Sport Exerc Med. 2019 Mar 9;5(1):e000506. doi: 10.1136/bmjsem-2018-000506. PMID: 31191964; PMCID: PMC6539165.
Artykuł sponsorowany (wp12), fot. materiały partnera